Innovatie werkt beter als iedereen mee kan doen

Hoe zorg je ervoor dat technologie mensen echt helpt? En wat gebeurt er als je bij innovatie niet alleen naar techniek kijkt, maar vooral naar de mensen die ermee werken? Over die vragen ging het Werkwaardig Najaarsevenement op 28 oktober bij RoboHouse in Delft.

Voor veel leden was het een bekende plek aan de snelweg. Sommigen waren er al eens geweest, maar anderen reden er al jaren langs zonder ooit binnen te zijn geweest. Tijdens dit evenement kregen zij de kans om een kijkje achter de schermen te nemen.

Innovatie in de praktijk
Na de ontvangst met koffie, thee en iets lekkers konden deelnemers starten met een rondleiding door David Abbink, wetenschappelijk directeur en Eva Verhoef directeur innovatie van Fraim. De ‘werkplaats’ op de begane grond trok veel belangstelling. Hier stonden robots en innovatieve toepassingen die worden ontwikkeld en getest.

Zo zagen we verschillende innovatieprojecten uit de praktijk. Bijvoorbeeld een project dat samen met bouwbedrijven onderzoekt hoe het leggen van de kleinere straatstenen slimmer kan. Nu kost het veel heen en weer lopen, passen en meten. Kan slimme technologie daarbij helpen?

Ook werd een stalen onderdeel uit een vliegtuigmotor getoond. Dit wordt nu nog door vakmensen met de hand bewerkt, zodat het precies de juiste vorm krijgt en optimaal presteert. Dat vraagt vakmanschap, maar is ook zwaar werk voor de schouders. Daarom wordt onderzocht of een robot hierbij kan ondersteunen.

In deze ruimte werd duidelijk hoe innovatie ontstaat en wat de uitdagingen zijn: uitproberen, aanpassen, maar zeker ook opnieuw naar de ontwerptafel.

Niet de technologie, maar het probleem centraal
Maar FRAIM ontwikkelt niet ‘gewoon’ prototypes van robots. David Abbink en Eva Verhoef namen de leden van Werkwaardig mee in hun visie en aanpak.

Nederland staat voor een grote opgave. In verschillende cruciale sectoren is een transitie nodig rondom fysiek werk. Er is een stagnerende arbeidsproductiviteit en personeelstekorten.

Dat speelt onder meer in:
• metaal, onderhoud en reparatie;
• verpleegkunde;
• logistiek;
• bouw en infra.

Naast het opleiden van meer mensen wordt ook gekeken naar de mogelijkheden van robotica en AI.

Maar de prakijk is weerbarstig . David: ‘Robots lijken soms veel te kunnen, zeker als we filmpjes zien van robots die salto’s maken. Maar robots kunnen ook heel veel niet.’ Eva: Voordat je een innovatieve ontwikkeling op de werkvloer bereikt, kost dat wel wat tijd. 10 tot 30% is echt succesvol. Er is vaak niet genoeg nagedacht over de gevolgen voor de mens, de situatie en de toepassing. Er faalt dus nogal wat.’

Wat FRAIM bijzonder maakt, is hun aanpak. Zij beginnen niet met de vraag: “Welke technologie kunnen we bouwen?” Maar met de vraag: “Welk probleem willen we oplossen?” David vertelde over verschillende voorbeelden die anders uitpakten dan vooraf gedacht. Soms maakt een nieuwe oplossing werk efficiënter, maar verdwijnen daardoor juist waardevolle contacten tussen collega’s. Dan gaat misschien de productiviteit omhoog, maar worden problemen minder snel gesignaleerd en ervaren mensen minder plezier in hun werk.

Ook het voorbeeld van Amazon kwam aan bod. Daar zorgen robots voor efficiëntere processen, maar werknemers geven aan dat zij zich soms behandeld voelen als onderdeel van een machine. Dat roept belangrijke vragen op. Wat is menswaardig werk? Wat maakt werk betekenisvol? En wie is verantwoordelijk voor de gevolgen van technologie? De ontwerpers, de werkgever, de overheid? Volgens FRAIM is dat een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Samen ontwerpen
Om te zorgen dat innovaties echt werken, werken zij met een team van verschillende disciplines. Denk aan ontwerpers, technici, innovatie-experts en sociale wetenschappers. Zo werkt op dit moment een disciplinair team op dit moment samen in een project in de zorg. Dat begint met observeren, meelopen en luisteren. Soms draaien onderzoekers zelfs mee tijdens diensten om het werk beter te begrijpen.

Daarna gaan zij in gesprek met de vakmensen: verpleegkundigen. Wat wil je eigenlijk bereiken in je werk? Waar krijg je energie van? Waar loop je op leeg? Vervolgens maken zij samen een zogeheten ‘journey mapping’. Vanaf het moment van opstaan en ontbijten tot aan het einde van de werkdag wordt alles in kaart gebracht. Op een groot canvas met post-its wordt elk onderdeel uitgewerkt.

Juist door zo gedetailleerd te kijken, ontstaan kleine inzichten die anders makkelijk worden gemist. Wat vind je leuk aan je werk? Wat juist niet? Welke onderdelen maken jouw werk betekenisvol? Waar krijg je energie van en wat geeft juist rust?

Met observaties, gesprekken en deze manier van in kaart brengen bouwen zij kennis en inzichten op. Pas daarna wordt gekeken welke veranderingen of technologische oplossingen kunnen helpen.

De vakmensen vormen daarbij samen met FRAIM één team. Samen onderzoeken zij hoe werk anders kan worden georganiseerd en welke keuzes daarbij passen.

Volgens de sprekers wordt deze aanpak vaak positief ervaren door vakmensen. Door zo uitgebreid over hun werk te praten, krijgen zij niet alleen meer inzicht in wat hun werk bijzonder maakt en waar zij energie van krijgen, maar vinden zij daar ook woorden voor.

Het vraagt veel tijd en voorbereiding voordat een oplossing wordt bedacht. Maar juist dat voorwerk helpt om innovaties te ontwikkelen die echt aansluiten bij de praktijk en daadwerkelijk gebruikt worden.

Inspirerende gesprekken
Tijdens de bijeenkomst werden veel vragen gesteld. Over robotica, kunstmatige intelligentie, ontwikkelingen in China en de toekomst van werk. Ook kritische vragen kwamen aan bod. Hoeveel voorwerk is echt nodig? Moeten mensen niet gewoon wennen aan veranderingen?

De discussie liet zien dat innovatie niet alleen over techniek gaat, maar vooral over mensen, samenwerken en keuzes maken.

De avond werd afgesloten met een walking dinner van Yes! Catering, muziek van een DJ en volop gelegenheid om bij te praten. Daarbij ging het niet alleen over technologie, maar ook over samenwerking en het benutten van elkaars expertise.

Want dat was misschien wel de belangrijkste les van de avond: innovatie wordt sterker wanneer verschillende perspectieven samenkomen. Alleen door goed te luisteren, samen te werken en open te staan voor andere ideeën kunnen we werken aan oplossingen die écht waardevol zijn voor mensen.

Meer lezen?
FRAIM werkt op dit moment samen met Werkse!. Lees meer over hun aanpak in het artikel: Technologie die werkt voor mensen op Delft.business.

Fotografie: Alyssa van Heyst Photography